In het kort
Wat een keurteken u vertelt en wat niet
Een keurteken, ook wel gehaltestempel genoemd, is een klein ingeslagen symbool of cijfer dat aangeeft hoeveel puur goud of zilver een sieraad of gebruiksvoorwerp bevat. In Nederland wordt deze keuring uitgevoerd door een erkende waarborginstelling zoals Waarborg Holland, op grond van de Nederlandse Waarborgwet.
Een keurteken is een betrouwbare, wettelijk gereguleerde indicatie, maar geen absolute garantie. Stempels kunnen verslijten, buitenlandse systemen wijken af van het Nederlandse en in zeldzame gevallen komt vervalsing voor. Daarom testen wij bij elke taxatie in Purmerend het werkelijke gehalte onafhankelijk, ongeacht wat er in het metaal is gestempeld.
Goud
Keurtekens op gouden sieraden
Het gehalteteken op gouden sieraden geeft het promillage puur goud weer: het aantal delen fijngoud per duizend delen legering. In Nederland is 333 het wettelijk laagste gehalte dat nog als "goud" verkocht mag worden; 999 is nagenoeg zuiver goud en te zacht voor dagelijks gedragen sieraden.
Tussen deze uitersten liggen de karaataanduidingen die u in de praktijk het vaakst tegenkomt. In Nederland is 585 (14 karaat) veruit het meest gangbare gehalte, dankzij de goede balans tussen slijtvastheid en goudwaarde. 750 (18 karaat) komt vaker voor bij luxe- en merksieraden vanwege de rijkere kleur, terwijl 375, 417, 916 en 999 minder gangbaar zijn in Nederland maar internationaal wel degelijk voorkomen, bijvoorbeeld in Britse (375, 9 karaat), Amerikaanse (417, 10 karaat) en Midden-Oosterse sieraden (916, 22 karaat).
| Stempel | Karaat | Percentage puur goud |
|---|---|---|
| 333 | 8 karaat | 33,3% |
| 375 | 9 karaat | 37,5% |
| 417 | 10 karaat | 41,7% |
| 585 | 14 karaat | 58,5% |
| 750 | 18 karaat | 75,0% |
| 916 | 22 karaat | 91,6% |
| 999 | 24 karaat | 99,9% |
Het keurteken staat doorgaans op een discrete, niet-zichtbare plek: aan de binnenkant van een ringschacht, op het slotje van een ketting of armband, of op de achterzijde van een hanger of broche. Bij oudere of versleten sieraden is het stempel soms alleen met een loep of vergrootglas leesbaar.
Betekent een keurteken dat een sieraad gegarandeerd echt goud is? In de meeste gevallen wel, maar niet altijd. Een stempel is een sterke aanwijzing, maar geen sluitend bewijs: het kan vervalst zijn, versleten, of het sieraad kan later zijn omgesmolten en aangevuld met een goedkopere legering zonder herkeuring. Bij sieraden van onbekende herkomst adviseren wij daarom altijd een professionele gehaltebepaling.
Keurtekens worden aangebracht op onopvallende plekken, zoals de binnenkant van ringen of het slotje van kettingen.
Zilver
Keurtekens op zilveren sieraden en zilverwerk
Ook zilveren sieraden, bestek en gebruiksvoorwerpen dragen doorgaans een gehalteteken dat het percentage puur zilver aangeeft. In continentaal Europees zilverwerk uit de 19e en vroege 20e eeuw komt u regelmatig 800 tegen; in Nederland was 835 lange tijd het gangbare standaardgehalte, vooral bij bestek en tafelzilver.
De internationale kwaliteitsstandaard is 925, beter bekend als sterling zilver en soms aangeduid met "STG" of "sterling". Dit gehalte wordt wereldwijd gebruikt voor kwalitatief hoogwaardige sieraden. 935 komt voor bij verstevigd zilverwerk zoals filigrein, en 999 (fijnzilver) is zo zacht dat het vrijwel nooit in gebruiksvoorwerpen wordt toegepast, maar wel in baren en munten.
| Stempel | Gehalte | Waar u het tegenkomt |
|---|---|---|
| 800 | 80,0% zilver | Continentaal Europees zilverwerk, vaak 19e/vroege 20e eeuw |
| 830 | 83,0% zilver | Scandinavisch zilver, met name uit Noorwegen en Zweden |
| 835 | 83,5% zilver | Nederlands standaardgehalte, veel gebruikt in bestek |
| 925 | 92,5% zilver | Sterling zilver, de internationale kwaliteitsstandaard |
| 935 | 93,5% zilver | Verstevigd sterling zilver, vaak in filigraanwerk |
| 999 | 99,9% zilver | Fijnzilver, zacht en zelden gebruikt in gebruiksvoorwerpen |
Bij bestek en zilverwerk staat het keurteken meestal op de onderkant, achterkant of rand.
Massief zilver versus verzilverd
Een cruciaal onderscheid is dat tussen massief zilver en verzilverde voorwerpen. Objecten met een keurteken van 800, 830, 835, 925, 935 of 999 zijn massief zilver door en door. Verzilverde objecten hebben slechts een dunne zilverlaag over een ander metaal, meestal een koper-nikkellegering, en dragen heel andere markeringen.
EPNS
Electro Plated Nickel Silver: een dunne zilverlaag op een nikkellegering. Geen massief zilver.
Alpacca / alpaca
Ook wel nieuwzilver of maillechort genoemd: een koper-nikkel-zinklegering zonder zilver, vaak verzilverd.
90 gram / 90
Duidt de dikte van de zilverlaag aan in grammen zilver per vierkante meter, niet het gehalte van het voorwerp.
Verzilverd materiaal heeft nauwelijks edelmetaalwaarde, terwijl massief zilverwerk met eenzelfde uiterlijk wel degelijk substantiële waarde kan vertegenwoordigen. Twijfelt u of uw bestek of sieraad massief is? Lees ook onze uitleg over het verschil tussen massief zilver en verzilverd, of laat het direct professioneel controleren.
Twee stempels, twee betekenissen
Het verschil tussen een gehalteteken en een verantwoordelijkheidsteken
Wie goed kijkt naar een gouden of zilveren sieraad, ziet vaak meerdere kleine stempels naast elkaar. De twee belangrijkste zijn het gehalteteken en het verantwoordelijkheidsteken, en ze hebben elk een eigen functie.
Het gehalteteken
Geeft aan hoeveel puur edelmetaal het voorwerp bevat, zoals 585 of 750 bij goud en 835 of 925 bij zilver. Dit stempel wordt pas aangebracht nadat een erkende waarborginstelling zoals Waarborg Holland het gehalte daadwerkelijk heeft gecontroleerd. Voor de meeste consumenten is dit het meest relevante stempel, omdat het direct de materiaalwaarde bepaalt.
Het verantwoordelijkheidsteken
Identificeert de fabrikant of importeur die verantwoordelijk is voor het sieraad. Het gaat om een uniek, geregistreerd merkteken, vaak in een schildvorm, waarmee is te herleiden wie het object op de markt heeft gebracht. Dit teken zegt niets over het gehalte zelf, maar bevestigt dat de maker zich bij de waarborginstelling heeft laten registreren.
Niet elk sieraad draagt beide stempels: bij oudere stukken kan het verantwoordelijkheidsteken versleten of onleesbaar zijn geworden, terwijl het gehalteteken nog goed zichtbaar is. Bij antieke sieraden kan het verantwoordelijkheidsteken juist helpen om de maker en de periode van vervaardiging te achterhalen, wat relevant kan zijn voor de verzamelwaarde.
Wetgeving
Wanneer een keurmerk verplicht is in Nederland
De Nederlandse Waarborgwet 1986 regelt de keuring van gouden, zilveren en platina werken. Op grond van deze wet moeten nieuwe edelmetalen voorwerpen die in Nederland als goud, zilver of platina worden verkocht, voorzien zijn van zowel een gehalteteken als een verantwoordelijkheidsteken, aangebracht door een door de overheid erkende waarborginstelling. In Nederland zijn dat Waarborg Holland en WaarborgPlatform, die beide onder toezicht van de Rijksoverheid opereren.
Deze keuringsplicht kent gewichtsdrempels waaronder objecten zijn vrijgesteld: zeer lichte sieraden, zoals fijne kettinkjes of kleine oorknopjes onder een bepaald minimumgewicht, hoeven niet individueel gekeurd te worden. Ook antiquiteiten en objecten die zijn vervaardigd vóór 1953 vallen buiten de actuele keuringsverplichting, evenals tandheelkundig goud en bepaalde industriële toepassingen.
Voor de consument betekent dit dat een sieraad dat wordt aangeboden als goud of zilver, wettelijk verplicht is om het beweerde gehalte daadwerkelijk te bevatten. Het keurteken is in feite uw wettelijke bescherming tegen misleidende gehalteaanduidingen bij nieuwe aankopen.
Bij tweedehands sieraden en erfstukken ligt dit genuanceerder. Het ontbreken van een keurmerk betekent niet automatisch dat een object niet echt is: het kan gaan om een antiek stuk van vóór de keuringsplicht, een geïmporteerd sieraad met een buitenlands systeem, of een object waarvan het stempel door decennia van dragen is versleten. Bij verkoop of taxatie van dit soort stukken wordt het gehalte daarom altijd apart en onafhankelijk vastgesteld, ongeacht de aanwezigheid van een stempel.
Zelf controleren
Hoe u een echt keurmerk herkent
Een stempel geven vertrouwen, maar echte zekerheid ontstaat pas na een goede beoordeling. Onderstaande signalen helpen u om zelf een eerste inschatting te maken, voordat u overweegt om het professioneel te laten toetsen.
Beoordeel de scherpte van de slag
Een origineel stempel is met kracht en precisie ingeslagen: de randen zijn scherp en het lettertype is overal even diep. Vervalste of nagegoten stempels ogen vaak wazig, ondiep of ongelijk.
Let op de plaatsing
Officiële keurtekens staan op vaste, logische plekken: binnenzijde ringschacht, oogje van een slotje, achterkant van een broche of de onderrand van zilverwerk. Een stempel op een vreemde of opvallende plek is verdacht.
Herken veelvoorkomende vervalsingen
Combinaties die niet kloppen zijn een waarschuwingssignaal, zoals '925' op een geelgoud ogend sieraad (925 is een zilvergehalte) of een '750' stempel op een sieraad dat magnetisch is en dus voor een groot deel uit ijzerhoudend materiaal bestaat.
Doe een eenvoudige magneettest
Goud en zilver zijn niet magnetisch. Trekt een magneet het sieraad aan, dan bevat het ijzer of staal en is het zeker geen massief edelmetaal, ongeacht het stempel.
Zuurtest en elektronische testers
Een juweliers-zuurtest brengt een klein krasje aan en reageert met een druppel zuur op de vermoede karaatlegering. Elektronische geleidbaarheidstesters geven eveneens een snelle indicatie, maar beide methoden beschadigen het oppervlak lichtjes.
XRF-analyse voor volledige zekerheid
Röntgenfluorescentie (XRF) meet de exacte metaalsamenstelling zonder het sieraad te beschadigen of te bekrassen. Dit is de methode die wij bij een taxatie gebruiken om het werkelijke gehalte onafhankelijk van het stempel vast te stellen.
Veelvoorkomende misverstanden zijn onder meer de aanname dat "geen stempel" gelijkstaat aan "geen echt goud of zilver", terwijl oudere, handgemaakte of buitenlandse sieraden legitiem ongestempeld kunnen zijn. Andersom betekent de aanwezigheid van een getal niet automatisch dat het klopt: goedkope import kan voorzien zijn van een misleidend of onjuist stempel.
Bij een taxatie combineren wij visuele inspectie altijd met een onafhankelijke gehaltemeting, zoals een toetssteen, elektronische tester of röntgenfluorescentie-analyse (XRF). Zo weet u zeker dat de waardebepaling is gebaseerd op het werkelijke gehalte en niet uitsluitend op wat er in het metaal is gestempeld.
Internationaal
Buitenlandse stempels op goud en zilver
Erfstukken, vakantiesouvenirs en geïmporteerde sieraden dragen vaak een buitenlands keurmerk dat afwijkt van het Nederlandse systeem. Onderstaand overzicht helpt u de bekendste internationale systemen te herkennen.
Frankrijk
Adelaarskop (goud) en haas of everzwijnkop (zilver)
Sinds 1838 het Franse gehaltekeurmerk. De adelaarskop staat voor 18 karaat goud, de haas voor 800 zilver en de Minerva-kop voor 950 zilver.
Verenigd Koninkrijk
Assay office-tekens (Londen luipaardkop, Birmingham anker, Sheffield roos)
Naast het gehaltecijfer (bijvoorbeeld 375, 585, 750, 916 of 925) staat een stadsteken van het keuringskantoor en een jaarletter.
Duitsland
Reichskrone met halvemaan (585, 750) en cijfergehalte
Duitsland gebruikt sinds 1888 de halvemaan met kroon naast het driecijferige gehalte, bijvoorbeeld 585 of 925.
Italië
Fabrieksnummer in een ovaal met een ster
Italiaans edelmetaal draagt een fabrikantcode voorafgegaan door een provincienummer, gecombineerd met het gehaltecijfer.
Rusland
Kokoshnik-profiel (vrouwenhoofd)
Het huidige Russische keurmerk toont een vrouwenprofiel met kokoshnik-hoofdtooi naast het gehalte in promillen, zoals 583, 875 of 916.
Verenigde Staten
Karaatstempel plus fabrikantsnaam
In de VS is een officieel overheidskeur niet verplicht; fabrikanten stempelen zelf 10K, 14K, 18K of 925/sterling, onder eigen verantwoordelijkheid.
Common Control Mark
Weegschaal-symbool
Een internationaal erkend gehaltekeur onder het Weense Verdrag, gebruikt door landen die zijn aangesloten bij deze internationale hallmarking-conventie, waaronder Nederland via Waarborg Holland.
Herkent u een van deze stempels op uw sieraad, dan geeft dit waardevolle informatie over herkomst en gehalte. Voor de exacte waarde in euro's blijft een onafhankelijke meting nodig, aangezien wisselkoersen, legeringsverschillen en lokale gewoontes van invloed kunnen zijn op hoe een gehalte precies is aangeduid.
Samengevat
Kort overzicht van alle keurtekens
Gebruik deze samenvatting als naslagwerk wanneer u zelf een sieraad of zilverstuk beoordeelt, voordat u besluit het te laten taxeren.
- 333 tot 999 geven het goudgehalte weer, van 8 tot 24 karaat
- 800 tot 999 geven het zilvergehalte weer, met 925 als sterling standaard
- EPNS, alpacca en 90 gram duiden op verzilverd, geen massief zilver
- Het gehalteteken toont de zuiverheid, het verantwoordelijkheidsteken de maker
- Keuring is wettelijk verplicht bij nieuwe verkoop, met uitzonderingen voor kleine of antieke objecten
- Buitenlandse stempels volgen eigen nationale systemen
- Een professionele test bevestigt altijd het werkelijke gehalte
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over keurtekens
Meer informatie
Gerelateerde pagina's
Stempels op beleggingsgoud en munten
Gratis en onafhankelijke waardebepaling
Verkoop tegen de actuele goudprijs
Verkoop van zilverwerk en sieraden
5 signalen om zelf te controleren
Het verschil in twee minuten uitgelegd
Twijfelt u over het gehalte van uw sieraden?
Wij controleren het gehalte van goud en zilver altijd onafhankelijk van het keurteken, met professionele apparatuur. Gratis en vrijblijvend.